ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ

Το έθιμο χάνετε στα βάθη των αιώνων .
Ενορίτες και παιδιά από την ενορία  της Αγίας θεοδώρας ένα μήνα πριν την Μεγάλη Πέμπτη πηγαίνουν στης όχθες του ποταμού Άραχθου και συγκεντρώνουν κορμούς δέντρων που κατεβάζει το ποτάμι.
Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης τους στήνουν στην πλατεία της εκκλησιάς και το βράδυ στο έκτο ευαγγέλιο ανάβουν φωτιά (βλέπε φώτο).
Το έθιμο συμβολίζει της φωτιές που άναψαν έξω από το κυβερνείο του ποντίου πιλατου αναμένοντας την απόφαση για την τύχη Του, ενώ ο Πέτρος Τον απαρνούνταν 3 φορές
Η φωτιά είναι τόσο μεγάλη που φαίνεται από τα χωριά  Βλαχέρνα και  κορφοβούνι !!!
Το έθιμο προσελκύει κόσμο από όλη την Ελλάδα αλλά και το ενδιαφέρον ΜΜΕ πανελλαδικής εμβέλειας.

Ο Σύλλογος Φίλων Βυζαντινού Ναού Αγίας Θεοδώρας, με την αφοσίωση και το μεράκι των μελών του, προετοιμάζει σχολαστικά την αναβίωση του εθίμου της Μεγάλης Φωτιάς, που λαμβάνει χώρα την Μεγάλη Πέμπτη κάθε έτος. Το έθιμο που είναι γνωστό και ως «το Άναμμα της Μεγάλης Φωτιάς στην Άρτα» πραγματοποιείται από τα χρόνια πριν την τουρκοκρατία και συνεχίζει ανελλιπώς έως σήμερα.

Η διαδικασία ξεκινά αρκετές ημέρες πριν, όταν τα μέλη του Συλλόγου έρχονται σε επαφή με ενορίτες που επιθυμούν να συνεισφέρουν στη συγκέντρωση των ξύλων. Για πολλούς από αυτούς, η προσφορά ξύλων είναι μια μορφή τάματος, μια πράξη ευλάβειας για την ευημερία των οικογενειών τους.

Για την επιτυχή αναβίωση του εθίμου, απαιτούνται περίπου 10 τόνοι ξύλων. Εάν η ποσότητα αυτή δεν συγκεντρωθεί από τις προσφορές των ενοριτών, ο Σύλλογος ζητά τη συνδρομή του Δήμου Αρταίων, ο οποίος μέσω του τομέα πρασίνου παρέχει την απαραίτητη βοήθεια για την προμήθεια των ξύλων. Την Μεγάλη Τετάρτη, τα φορτηγά του Δήμου μεταφέρουν τα ξύλα και τα τοποθετούν σε σημείο της πλατείας, πλησίον του χώρου όπου θα ανάψει η φωτιά. Την ίδια ημέρα φθάνει και μεγάλη ποσότητα αμμοχάλικου, η οποία στρώνεται στην πλατεία ώστε να προστατευτεί το πλακόστρωτο από τη φωτιά.

Το κάλεσμα στους νέους και τους ενορίτες γίνεται για την Μεγάλη Πέμπτη, περίπου στις 11:00 το πρωί, για την έναρξη της διαδικασίας του στησίματος των ξύλων. Η τέχνη του στησίματος είναι ιδιαίτερη και έχει περάσει από γενιά σε γενιά. Τα ξύλα στήνονται σαν κωνική καλύβα. Πρώτα τοποθετείται το κεντρικό ξύλο, το οποίο πρέπει να είναι χλωρό, ψιλό και χοντρό για να μην καεί εύκολα και στην κορυφή να έχει διχάλα για να δέσουν τα υπόλοιπα ξύλα. Στη συνέχεια, οι υπόλοιποι χλωροί κορμοί τοποθετούνται σταυρωτά για να ισορροπήσουν και να στηριχτούν μόνοι τους. Τέλος, τα κενά γεμίζουν με ξερά ξύλα, ώστε να δημιουργηθεί μια συμπαγής κατασκευή. Ο στόχος είναι τα ξύλα να τοποθετηθούν με τέτοιο τρόπο ώστε, όταν ανάψει η φωτιά, να παραμείνουν όρθια μέχρι να σβήσει χωρίς να καταρρεύσει η καλύβα.

Το απόγευμα της Μεγάλης Πέμπτης ξεκινά η ακολουθία των Παθών, με τους πιστούς να γεμίζουν πρώτα τον ναό και στη συνέχεια την πλατεία. Οι πιστοί καταφθάνουν από κάθε γωνιά της Ελλάδας για να συμμετάσχουν στο εντυπωσιακό αυτό έθιμο.

Η μεγάλη στιγμή φθάνει όταν ο Ιερέας διαβάζει το έκτο Ευαγγέλιο. Η Σταύρωση εξέρχεται από το Ιερό και η καμπάνα χτυπά πένθιμα. Τότε, μικροί και μεγάλοι, κρατώντας ένα κερί στο χέρι, πλησιάζουν την ξύλινη κατασκευή και ανάβουν τη φωτιά. Στην αρχή η φωτιά καίει σιγά, αλλά μόλις τα ξύλα φουντώσουν, οι φλόγες υψώνονται πάνω από πέντε μέτρα, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό θέαμα. Ο Ναός, η πλατεία και ο κόσμος φωτίζονται με ένα εκπληκτικό πορτοκαλί χρώμα.

Για την επιτέλεση του εθίμου λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα πυρασφάλειας και πυροπροστασίας.

Το έθιμο της Μεγάλης Φωτιάς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του πασχαλινού πολιτιστικού προγράμματος του Δήμου Αρταίων, γνωστό ως “Βυζαντινή Άρτα”. Η ένταξη του εθίμου σε αυτό το πρόγραμμα ενισχύει τη σημασία του και προσελκύει επισκέπτες από όλη την Ελλάδα, συμβάλλοντας στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.

Αξιοσημείωτο είναι ότι το έθιμο της Μεγάλης Φωτιάς επιτελείται αδιάκοπα όλα αυτά τα χρόνια χωρίς καμία παύση, ούτε καν την περίοδο της πανδημίας COVID-19. Η επιμονή και το αίσθημα καθήκοντος των μελών της κοινότητας και του Συλλόγου διασφαλίζουν τη συνέχιση της παράδοσης ακόμα και σε δύσκολες περιόδους, υπογραμμίζοντας τη σημασία και την ανθεκτικότητα αυτού του πολιτιστικού στοιχείου.

Τα τελευταία χρόνια το έθιμο επιτελείται με περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο. Τα ξύλα που συγκεντρώνονται προέρχονται από περιοχές που η αποψίλωση αντισταθμίζεται με την αναδάσωση. Κυρίως όμως, και με τη συνεργασία του Δήμου Αρταίων, τα ξύλα προέρχονται από κλαδέματα ή καθαρισμούς αστικών και αγροτικών περιοχών στο πλαίσιο της προληπτικής πυροπροστασίας των ακινήτων. Στο τέλος η στάχτη που παράγεται συλλέγεται και χρησιμοποιείται ως λίπασμα για την ενίσχυση του εδάφους σε κήπους της γειτονιάς.

Η αναγνώριση και η ανάδειξη τέτοιων εθίμων δεν είναι απλώς μια πράξη διατήρησης του παρελθόντος, αλλά και μια επένδυση στο μέλλον, διασφαλίζοντας ότι οι επόμενες γενιές θα συνεχίσουν να αντλούν έμπνευση και ταυτότητα από τις ρίζες τους. Με τη συνεχή υποστήριξη της κοινότητας και τη δέσμευση των νέων, το έθιμο της Μεγάλης Φωτιάς στην Αγία Θεοδώρα Άρτας θα συνεχίσει να φωτίζει τις καρδιές και τις ψυχές των ανθρώπων για πολλά ακόμα χρόνια.

Η συνεργασία μεταξύ του Συλλόγου Φίλων Βυζαντινού Ναού Αγίας Θεοδώρας, των ενοριτών, και του Δήμου Αρταίων αποτελεί παράδειγμα επιτυχούς προσπάθειας για τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.